VIÊM NÃO MÔ CẦU: "SÁT THỦ 24 GIỜ" VÀ CẨM NANG BẢO VỆ TRẺ EM, GIA ĐÌNH TOÀN DIỆN

VIÊM NÃO MÔ CẦU: "SÁT THỦ 24 GIỜ" VÀ CẨM NANG BẢO VỆ TRẺ EM, GIA ĐÌNH TOÀN DIỆN

Viêm não mô cầu (gây ra bởi vi khuẩn Neisseria meningitidis) được y giới mệnh danh là "sát thủ 24 giờ".Một người hoàn toàn khỏe mạnh có thể tử vong chỉ trong vòng một ngày kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên.Theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC), chỉ trong 4 tháng đầu năm 2025, khu vực phía Nam ghi nhận 12 ca mắc, tăng 9 ca so với cùng kỳ năm 2024. 

1. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ LÂY BỆNH

Bệnh viêm não mô cầu do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, chúng có hình dạng đặc trưng là các song cầu khuẩn Gram âm trông giống như hạt cà phê. Tại Việt Nam, vi khuẩn này lưu hành với các nhóm huyết thanh chính là A, B, C, Y, W-135. Trong đó, nhóm B hiện là tác nhân gây bệnh phổ biến nhất và nguy hiểm hàng đầu.

• Cơ chế gây bệnh 

• Người lành mang trùng: Chiếm tỷ lệ 5-25% dân số. Họ mang vi khuẩn trong mũi họng nhưng không có triệu chứng. Đây là "ổ chứa mầm bệnh di động", và thường chính là cha mẹ, anh chị em hoặc người thân trong gia đình vô tình lây truyền vi khuẩn cho trẻ qua các hành động gần gũi như hôn, ôm ấp, hắt hơi.

• Đường lây: Lây qua giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần, dùng chung đồ cá nhân (ly, muỗng, bàn chải).

• Môi trường nguy cơ: Những nơi tập trung đông người như trường học, ký túc xá, doanh trại hoặc nhà trọ chật hẹp là môi trường lý tưởng để vi khuẩn bùng phát.

2. DẤU HIỆU NHẬN BIẾT: 

Dấu hiệu đặc trưng nhất - Tử ban: Đây là các vết bầm tím, đỏ thẫm hình sao, lan nhanh "như vết dầu loang". 

Lưu ý quan trọng: Hãy dùng một chiếc ly thủy tinh ấn mạnh vào nốt ban. Nếu nốt ban không biến mất (Glass test), đó chính là tử ban não mô cầu – một dấu hiệu cảnh báo tình trạng nhiễm khuẩn huyết đang đe dọa tính mạng.

3. BIẾN CHỨNG VÀ DI CHỨNG

Tỷ lệ tử vong của bệnh nằm ở mức 8-15%. Với những người sống sót, di chứng sau khi bệnh vẫn chưa dừng lại:

• Tỷ lệ biến chứng: Lên đến 21% người khỏi bệnh phải gánh chịu hậu quả nặng nề.

• Di chứng vĩnh viễn:

  • Nhiễm khuẩn huyết gây hoại tử: Dẫn đến phải cắt cụt chi (tay, chân).

  • Tổn thương não: Gây điếc, liệt, co giật hoặc thiểu năng trí tuệ.

  • Thẩm mỹ: Để lại những vết sẹo vĩnh viễn, chằng chịt trên da do hoại tử.

4. PHÒNG NGỪA BẰNG VẮC XIN: 

Vắc xin là "lá chắn" hữu hiệu nhất, vắc xin có khả năng bảo vệ đến 95%. Tuy nhiên, các vaccine não mô cầu không có miễn dịch chéo. Để bảo vệ toàn diện trước 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến, trẻ cần được tiêm đủ cả nhóm B và nhóm ACYW-135.

Viêm não mô cầu có tốc độ diễn tiến chóng mặt, nhưng chúng ta hoàn toàn có thể nắm thế chủ động. Trong bối cảnh dịch bệnh có xu hướng gia tăng tại TP. Hồ Chí Minh, thường gặp ở nhóm trẻ em, việc tiêm chủng đầy đủ các nhóm vaccine A, B, C, Y, W-135 là cách bảo vệ tốt nhất. Bệnh viện Triều An hiện tại có đầy đủ các vắc xin viêm não mô cầu, khi có dấu hiệu nghi ngờ hoặc cần tư vấn tiêm chủng liên hệ Bệnh viện Triều An để được hướng dẫn phù hợp.