NHỒI MÁU ĐỘNG MẠCH PERCHERON: BIẾN CHỨNG HIẾM GẶP - NGUY HIỂM KHÔN LƯỜNG

NHỒI MÁU ĐỘNG MẠCH PERCHERON: BIẾN CHỨNG HIẾM GẶP - NGUY HIỂM KHÔN LƯỜNG

Động mạch Percheron là một trong bốn biến thể bình thường của động mạch cung cấp máu cho vùng cận giữa đồi thị, xuất phát từ đoạn gần của một trong hai động mạch não sau. Nhồi máu động mạch Percheron là hiếm gặp nhưng có thể để lại di chứng thần kinh chức năng, thậm chí có thể tử vong. 

Bệnh nhân nam, 53 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và hút thuốc lá, nhập đơn vị đột quỵ, khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Triều An vì hôn mê sâu. Dấu hiệu trên khởi phát cách nhập viện 18 phút. Người nhà cho biết bệnh nhân đang dừng xe ô tô chờ đèn đỏ thì đột ngột gục xuống vô-lăng bất tỉnh. Tại thời điểm nhập viện, bệnh nhân được ghi nhận hôn mê, GCS 8 điểm. Mất phản xạ mắt búp bê dọc, còn phản xạ mắt búp bê ngang. NIHSS 40 điểm. Bệnh nhân được chỉ định chụp CT scan não, kết quả không ghi nhận tổn thương, sau đó bệnh nhân được chỉ định chụp MRI não - mạch não, kết quả ghi nhận nhồi máu não cấp vùng dọc giữa đồi thị hai bên.

Hình ảnh chụp cắt lớp vi tính của bệnh nhân ở giai đoạn sớm: chưa thấy rõ tổn thương nhưng hình ảnh MRI đã thấy tổn thương đồi thị hai bên

Bệnh nhân được chẩn đoán Nhồi máu não cấp vùng đồi thị hai bên/ Tăng huyết áp/Rối loạn lipid máu. Tại thời điểm này đã là giờ thứ 4,5 của bệnh, cho nên bác sĩ đã chỉ định khẩn trương dùng thuốc tiêu huyết khối (rTPA) để cứu sống bệnh nhân cũng như để hồi phục chức năng thần kinh sau này. Sau tiêu huyết khối 1,5 giờ; tri giác bệnh nhân có cải thiện: GCS 12 điểm, NIHSS giảm còn 34 điểm. Sau 24 giờ, tri giác bệnh nhân tiếp tục cải thiện, GCS 13 điểm, NIHSS giảm còn 3 điểm. Sau 7 ngày, bệnh nhân tỉnh táo hoàn toàn, chỉ còn liệt nhẹ vận nhãn dọc, buồn ngủ, hay quên, NIHSS giảm còn 1 điểm và  được xuất viện về nhà dùng toa thuốc ngoại trú.

Sau 24 giờ dùng thuốc tiêu sợi huyết:bệnh nhân cải thiện tri giác, nhấc tay chân lên khỏi giường được

Theo ThS.BS.CKII.Trương Văn Sơn - khoa Nội Thần kinh, nhồi máu động mạch Percheron rất hiếm và rất khó chẩn đoán do triệu chứng đột quỵ nghèo nàn và triệu chứng khởi phát có thể gặp ở nhiều bệnh khác nhau. Mặc khác MSCT não khó có thể phát hiện tổn thương sớm được. Vì vậy, đứng trước bệnh nhân hôn mê mà có dấu hiệu gợi ý tổn thương vùng chi phối của tuần hoàn sau thì nên chụp MRI não và lý tưởng là chụp CT đếm photon, vì kỹ thuật này cho kết quả nhanh chóng trong vài phút và xác định hình ảnh tổn thương rõ nét. Theo khuyến cáo của Bác sĩ Sơn: “Bên cạnh các yếu tố nguy cơ đột quỵ như tăng huyết áp, rối loạn Lipid máu, hút thuốc lá… người lái xe cần chú ý việc nghỉ ngơi hợp lý, đặc biệt là lái xe đường dài, trên cao tốc hoặc lái xe trong tình trạng thiếu ngủ, vì sự căng thẳng làm tăng cao hơn nữa nguy cơ đột quỵ lúc lái xe. Khi bị đột quỵ cấp, cần phải nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được điều trị chuyên sâu như dùng thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối trong não bằng dụng cụ cơ học.”