ĐỘT QUỴ LÀ GÌ? “DẤU HIỆU ĐỎ” VÀ GIẢI PHÁP TẦM SOÁT HIỆN ĐẠI BẰNG HỆ THỐNG CT ĐẾM PHOTON

ĐỘT QUỴ LÀ GÌ? “DẤU HIỆU ĐỎ” VÀ GIẢI PHÁP TẦM SOÁT HIỆN ĐẠI BẰNG HỆ THỐNG CT ĐẾM PHOTON

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và để lại di chứng nặng nề, tuy nhiên chỉ một tỷ lệ nhỏ người bệnh được đưa đến bệnh viện trong “thời gian vàng” để điều trị hiệu quả. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo - kể cả những biểu hiện âm thầm trong lúc ngủ - đóng vai trò then chốt giúp cứu sống người bệnh và giảm thiểu di chứng.

1. ĐỘT QUỴ LÀ GÌ? 

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu nuôi não bị gián đoạn, khiến tế bào não thiếu oxy và nhanh chóng bị tổn thương không hồi phục.

Đột quỵ có hai dạng chính gồm:

• Đột quỵ nhồi máu não (≈85%): do cục máu đông gây tắc mạch 

• Đột quỵ xuất huyết não (≈15%): do vỡ mạch máu não 

Đặc biệt, cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) là dấu hiệu cảnh báo sớm, có thể báo trước một cơn đột quỵ thực sự trong thời gian ngắn.

Bất kỳ ai cũng có thể bị đột quỵ, từ trẻ em đến người lớn, nhưng nhóm nguy cơ cao gồm: tuổi trên 55, tiền sử gia đình có người từng bị đột quỵ, nam giới thường có nguy cơ cao hơn. Bên cạnh đó, những yếu tố bệnh lý khác như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh lý tim mạch cũng thuộc nhóm nguy cơ cao xảy ra đột quỵ.

2. DẤU HIỆU NHẬN BIẾT SỚM - QUY TẮC “FAST”

Phát hiện sớm sẽ giúp tăng cơ hội điều trị thành công:

• F (Face): méo miệng, lệch mặt 

• A (Arm): yếu hoặc liệt tay chân một bên 

• S (Speech): nói khó, nói ngọng 

• T (Time): gọi cấp cứu ngay lập tức 

Dấu hiệu đột quỵ khi ngủ (dễ bị bỏ sót)

• Chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột 

• Đau đầu kéo dài, rối loạn giấc ngủ 

• Đau đầu dữ dội ban đêm 

• Tê yếu một bên cơ thể 

Những biểu hiện này thường bị nhầm với mệt mỏi thông thường nhưng có thể là dấu hiệu nguy hiểm.

3. NHỮNG BIẾN CHỨNG NGUY HIỂM CỦA ĐỘT QUỴ

Nếu không được can thiệp kịp thời, đột quỵ có thể gây:

• Tử vong do phù não, tăng áp lực nội sọ 

• Di chứng liệt nửa người, mất ngôn ngữ 

• Viêm phổi, huyết khối tĩnh mạch do nằm lâu 

• Trầm cảm và rối loạn tâm lý sau đột quỵ 

4. TẦM SOÁT ĐỘT QUỴ SỚM - VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG CT ĐẾM PHOTON

Bên cạnh việc nhận biết triệu chứng, tầm soát sớm các tổn thương mạch máu não là xu hướng quan trọng trong y học hiện đại.

Với công nghệ CT đếm Photon (Photon-counting CT) thế hệ mới mang lại nhiều giá trị trong phát hiện sớm nguy cơ đột quỵ:

• Tốc độ nhanh: Chụp toàn thân chưa đầy 1 giây(chỉ tính thời gian quét tia), đặc biệt hữu ích cho bệnh nhân cấp cứu trong "giờ vàng" (3-4.5 giờ), giảm tử vong di chứng.

• Độ phân giải không gian cao: Chỉ 0.11mm giúp quan sát rõ cấu trúc mạch máu não, phát hiện tổn thương rất nhỏ hỗ trợ nhận diện tổn thương thiếu máu não giai đoạn sớm, xơ vữa, hẹp mạch, tổn thương vi mạch nhỏ.

• Phân biệt nhồi máu/xuất huyết: Phân biệt rõ ràng vùng nhồi máu và tổn thương, kể cả trong các trường hợp phức tạp, giúp chẩn đoán sớm đột quỵ.

• An toàn cao: Giảm gần 90% liều tia X, 68% thuốc cản quang, an toàn hơn cho người cao tuổi, trẻ em, và người cần tầm soát định kỳ.

Đây là công cụ hỗ trợ quan trọng cho:

• Người có yếu tố nguy cơ cao (tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu…) 

• Người có triệu chứng nghi ngờ nhưng chưa rõ ràng 

• Tầm soát đột quỵ chủ động ở người trung niên 

Lời khuyên từ TS.BS. Lê Tự Quốc Tuấn chuyên gia Nội Thần kinh Bệnh viện Triều An

“Nhiều trường hợp đột quỵ xảy ra đột ngột mà không có dấu hiệu rõ ràng trước đó. Chủ động tầm soát bằng công nghệ hình ảnh tiên tiến hiện đại giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ từ sớm, trước khi biến cố xảy ra.”

5. TỔNG KẾT

Đột quỵ là tình trạng nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện và xử trí kịp thời.

Nhận biết sớm dấu hiệu, tận dụng “giờ vàng” và chủ động tầm soát bằng các công nghệ hiện đại như CT đếm Photon chính là chìa khóa giúp bảo vệ sức khỏe não bộ lâu dài.